Hieperdepiep hoera, we zijn jarig! Precies 110 jaar geleden, op 19 september 1916, landt voor het eerst een vliegtuig op Schiphol. Tijd voor een kijkje in onze historie.
Het is begin 1916 en boer Knibbe ziet een bijzondere bezoeker zijn terrein opwandelen. Knibbe woont en werkt pal naast Fort Schiphol aan de rand van de Haarlemmermeerse Ringvaart. De bezoeker (militair, markante snor) is kolonel Henk Walaardt Sacré, commandant van de kort daarvoor opgerichte Luchtvaart Afdeeling (LVA).
Hij heeft een missie: een stuk land vinden voor een nieuw militair vliegveld. Omdat de wereld op dat moment zucht onder de gruwelen van de Eerste Wereldoorlog is dat – ook in neutraal Nederland – geen onlogische gedachte.
De twee bereiken een overeenkomst. Voor iets meer dan 55.000 gulden (nu zou dat ruim € 450.000 zijn) mag Walaardt Sacré de 12 hectare land, ongeveer achttien voetbalvelden, overnemen. Die laat er vervolgens geen gras over groeien. Al op 19 september 1916 zet het allereerste militaire toestel de wielen aan de grond. Schiphol, dan nog een weiland met vier houten loodsen, is een feit!
Omdat de nieuwe vliegbasis pas 10 dagen voor het einde van de oorlog volledig operationeel is, wordt Schiphol nooit als oorlogsvliegveld gebruikt. Maar al snel blijkt dat het hagelnieuwe vliegveld ook gebruikt kan worden voor vracht, post en zelfs passagiers. Op 17 mei 1920 landt voor het eerst een vliegtuig met passagiers.
Als in 1923 de laatste militair de deur achter zich dichttrekt, begint Schiphol definitief aan een nieuw leven als burgerluchthaven. Dat leidt overigens nog niet meteen tot grote hoeveelheden reizigers. In die eerste jaren staat Schiphol er niet altijd even goed op. Door de ligging op de bodem van het voormalige Haarlemmermeer - meters onder zeeniveau - is het terrein namelijk vaak erg drassig.
Toestellen moeten regelmatig worden losgetrokken uit de prut en aan boord gaan via het zompige weiland is soms een hele opgave. De luchthaven staat daarom in die tijd ook wel bekend als ‘Moeras Schiphol’ en ‘Schiphol Modderhaven’. Daarnaast is het voor passagiers een hele reis om via smalle landweggetjes, tolbruggen of zelfs lopend het luchthaventerrein te bereiken.
Het is havenmeester Jan Dellaert allemaal een doorn in het oog. Volgens hem heeft vliegen de toekomst en hij gaat daarom aan de slag om Schiphol te moderniseren. Te beginnen met drainage die voor droge voeten moet zorgen. In 1926 wordt de gemeente Amsterdam de nieuwe eigenaar en volgen – met het oog op de Olympische Spelen van 1928 - een stationsgebouw, een verkeerstoren, een betonnen platform en een fatsoenlijke toegangsweg.
Dellaert stuwt Schiphol in de jaren die volgen op in de vaart der volkeren maar ziet door het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog veel van zijn werk tenietgedaan worden. Als na het einde van de oorlog vliegen steeds populairder wordt en het straalvliegtuig zijn intrede doet, is duidelijk dat er meer ruimte nodig is.
Luchtvaartpionier Dellaert komt met een meesterzet: een compleet nieuwe luchthaven, 2,5 kilometer naar het westen. In 1967 opent koningin Juliana het door architect Marius Duintjer en ingenieur Frans de Weger ontworpen stationsgebouw. Het nieuwe Schiphol-Centrum is grensverleggend, met een centraal gelegen terminal en start- en landingsbanen in alle windrichtingen. Interieurontwerper Kho Liang Ie en grafisch vormgever Benno Wissing tekenen voor de al even iconische inrichting.
Het is het startsein voor een lange periode van groei. Steeds meer reizigers weten Schiphol te vinden, er komt een nieuwe verkeerstoren (1991), het oude stationsgebouw maakt plaats voor Schiphol Plaza (1997) en we leggen een vijfde baan aan (2003). In 2016 verleent koning Willem-Alexander in het kader van ons 100-jarig bestaan het predicaat Koninklijk.
En ook vandaag de dag zijn we volop in ontwikkeling. Zo presenteren we in 2025 een nieuw Strategisch Plan en investeringen van zo'n € 10 miljard en nemen we een nieuw merk en een nieuw logo in gebruik. Zo houden we producten, mensen en ideeën in beweging, verbinden we Nederland met de wereld en maken we een klein land groot.
In 110 jaar tijd bouwden we een typisch Nederlands succesverhaal waarop we samen trots mogen zijn. En als één ding duidelijk is, dan is het dat Dellaert gelijk had al die jaren geleden: vliegen heeft de toekomst.
Wil je nog meer weten over de historie van onze luchthaven?