TTOP1 is sinds eind 2025 niet meer in gebruik als opslagplaats voor PFAS-verontreinigde grond, maar wordt volledig ingezet voor de ‘circulaire hub’, voor het recyclen van bouwmaterialen. Daarom is er eindonderzoek gedaan op TTOP1. Dat is standaardprocedure als de opslag van verontreinigde grond wordt beëindigd.
De conclusie van het bodemonderzoek is dat de bodemkwaliteit niet negatief beïnvloed is door de opslag. De waardes van de PFOA- en PFOS-metingen in het grondwater schommelen binnen de marges die vaker worden aangetoond bij bodemonderzoek. Dergelijke schommelingen zijn het gevolg van externe factoren zoals bijvoorbeeld weersomstandigheden of een verstoring van bodemevenwicht door werkzaamheden op een locatie.
Op de opslagplaatsen gebruiken we drielaags coextrusiefolie. Dat is onder andere bestendig tegen vorst, zon en chemicaliën. Het wordt vaak gebruikt in de bouw en om verontreinigde grond af te dekken. Op de opslagplaatsen gebruiken we de 0,20mm variant.
Na veel onderzoek zijn we uitgekomen bij een grondreinigingsproces van DEME. De grondreinigingsinstallatie werkt met een wasproces speciaal voor PFAS-houdende grond. Er wordt gebruik gemaakt van de goede oplosbaarheid van PFAS. De belangrijkste onderdelen in dit proces zijn het scheiden van de fijne fractie (slib) en de grove fractie (zand) in combinatie met het wassen van de grond.
Deze grondreinigingstechniek wordt momenteel al gebruikt op meerdere DEME grond-recyclagecentra, onder toezicht van de bevoegde instanties. Na reinigen van de Schiphol gronden komt er 80% herbruikbaar zand uit. Er blijft dan 20% verontreinigd slib over. Dat restslib bevat nog steeds een gedeelte PFAS, maar door het wassen komt een groot gedeelte van de PFAS terecht in het waswater.
Na het reinigen van de grond zit er dus PFAS in het waswater. Het waswater is geen afvalfractie en wordt niet geloosd. Het wordt steeds in een gesloten systeem en gezuiverd hergebruikt in het proces zelf.
Het water gaat daarom door actieve koolfilters om de PFAS eruit te halen.
De actieve koolfilters worden gereinigd via een verhittingsproces. DEME doet dit via een partner die deze expertise heeft.
Om zeker te zijn dat het reinigingsproces werkt voor onze eigen grond, hebben we uitgebreide testen gedaan onder toezicht van onafhankelijke deskundigen. De grond van Schiphol die gereinigd moet worden, bevat gemiddeld 20% klei en leem (fractie <63 µm, ook ‘slib’ of ‘afslibbaar deel’ genoemd). Het aandeel slib is van belang voor de grondreiniging. De installatie kan zelfs werken met gronden tot 40% slib. Er zijn laboratoriumtesten uitgevoerd, die het reinigingsproces nabootsen. Deze gaven een positief resultaat. Daarna is een full-scale proefreiniging uitgevoerd met grond die we per schip naar België hebben gebracht. Ook deze proefreiniging gaf goede resultaten. In de grondreinigingsinstallatie van DEME in Kallo (haven van Antwerpen) is 1.013 ton van onze Schipholgrond gereinigd. Het reinigingsrendement op PFOS was ruim 99%.
De eerste opslagplaatsen (TTOP's) voor PFAS-houdende grond zijn in 2017 in gebruik genomen. We hebben sinds die tijd een aantal keren de kwaliteit van de waterbodem in de watergangen onderzocht. Dit vond meestal plaats voordat er werkzaamheden gedaan werden, zoals baggeren of vervanging van beschoeiing.
In onderstaande afbeelding zie je in donkergeel de watergangen waar we gegevens van hebben. Er zijn metingen gedaan van de vaste waterbodem en het slib.
In onderstaande tabel zie je de uitkomsten van de metingen op basis van rapporten van Terrascan, getoetst aan de nu geldende normenstelling.
Een classificatie Landbouw/natuur (achtergrondwaarde) geeft aan hoeveel PFAS er over het algemeen al in de bodem zit op plekken waar geen verontreinigingsbron is (relatief onbeïnvloede locaties). Wanneer het gehalte PFAS gelijk of lager is dan Landbouw/natuur mag het overal worden hergebruikt. De landelijk vastgestelde klasse Landbouw/natuur voor PFAS is 1,4 µg/kgds en 1,9 µg/kgds voor PFOA). Meer informatie hierover vind je op de website van de overheid.
Wanneer het PFAS-gehalte voldoet aan klasse Wonen betekent dit dat de grond herbruikbaar is op locaties met de functie Wonen of Industrie mits de locatie waar het gebruikt wordt een vergelijkbare (of slechtere) kwaliteit heeft. De grenswaarde voor de klasse Wonen voor PFAS is 3,0 µg/kgds en 7,0 µg/kgds voor PFOA.