Proefbemaling: teamwork van Olympisch niveau

Bij een proefbemaling meten en controleren we de grondwaterstanden in een specifiek gebied. Om de nieuwe bagagekelder aan te kunnen leggen, moeten we diverse werkzaamheden onder de huidige grondwaterstand uitvoeren. Dat doen we natuurlijk graag in een droge omgeving. Daarom moeten we de grondwaterstand tijdelijk verlagen. Daarbij kijken we ook of we het opgepompte water op een duurzame manier terug de bodem in kunnen brengen. Deze techniek staat bekend als retourbemaling. 

Met de proefbemaling testen we dan ook vooral of het terugbrengen van water in de bodem op deze plek technisch haalbaar en effectief is. Als dit lukt, kunnen we duurzamer bouwen. We hoeven dan namelijk geen onderwaterbeton te gebruiken, gebruiken minder energie en zijn eerder klaar. En ook niet onbelangrijk: we verzamelen essentiële zogenaamde geohydrologische data, zoals de doorlatendheid van de bodemlagen en de capaciteit van het retourveld. 

De proefbemaling wordt uitgevoerd door MOS Grondwatertechniek, een van de beste bedrijven in Nederland op het gebied van pompbemaling. Jaarlijks voert MOS slechts een à twee van deze specialistische proeven uit. Dit geeft wel aan hoe complex en zeldzaam dit soort werkzaamheden zijn.  

’Twee jaar geleden is al een eerste pompproef gedaan op deze locatie,’ vertelt Bram Bakker van MOS Grondwatertechniek, ‘waarmee de bandbreedte van de ondergrondse waterdoorlatendheid en de bijbehorende risico’s in kaart zijn gebracht. Daarnaast is nu een capaciteitstest uitgevoerd om te bepalen hoeveel water per uur onttrokken kan worden uit de bouwputten. Deze inzichten zijn van groot belang voor de latere uitvoering, waarbij continu grote hoeveelheden grondwater tijdelijk moeten worden weggepompt.’ 

Tijdens de werkzaamheden werd duidelijk dat de ondergrond complexer was dan eerder gedacht. De kleilaag bleek dieper en weerbarstiger dan we hadden verwacht. Daarom is er nu dieper geboord. Zo willen we betrouwbare gegevens verkrijgen over de capaciteit van de bodem van het retourveld, dat zo’n 2 kilometer van de bouwlocatie ligt. Dit retourveld, dat eigendom is van Schiphol, gebruiken we voor bemaling  maar moeten we nu opnieuw beoordelen op geschiktheid voor deze omvangrijke klus. 

Drie retourbronnen zijn inmiddels geboord. Op basis van de opnamecapaciteit van één bron kunnen we berekenen of het systeem in zijn geheel volstaat, of dat er extra bronnen nodig zijn. Door vooraf nauwkeurig in kaart te brengen hoe de ondergrond zich gedraagt en hoeveel water het kan verwerken, beperken we de risico’s. Daarnaast kunnen we de retourbronnen mogelijk ook nog inzetten bij toekomstige projecten.   

De retourputten zijn dus geplaatst en met enkele laatste voorbereidingen in afronding staat de daadwerkelijke bemalingsproef op het punt van beginnen. Hierbij controleren we hoeveel water er per uur uit de bodem wordt gehaald en hoeveel de bodem per retourput weer kan opnemen. Ook monitoren we hoe het grondwater zich in de omgeving gedraagt. We verwachten na enkele weken de resultaten en die zijn van doorslaggevend belang voor het verdere ontwerp van de kelder. 

’Zowel in de voorbereiding als in de uitvoering is een dergelijke proef teamwork van Olympisch niveau. Alles moet kloppen,’ aldus betrokken geohydroloog drs. Lars Lamers.