Zo bereidde Schiphol de NAVO-top voor

De planning van de NAVO-top begon op Schiphol dan ook al meer dan een jaar geleden. In het diepste geheim werd de grootste veiligheidsoperatie ooit voorbereid. Er was weliswaar al veel ervaring opgedaan met de Nuclear Security Summit (in 2014, ook in Den Haag), maar de wereld is sindsdien wel veranderd. Denk bijvoorbeeld aan de toegenomen cybercriminaliteit en de geopolitieke spanningen. Het draaiboek voor de NAVO-top was dan ook een stuk uitgebreider. Schiphol wilde op elk mogelijk scenario zijn voorbereid.

De voorbereiding begon met een bezoek aan Vilnius Airport. Gentle reminder: Vilnius was in 2023 de locatie voor de NAVO-top, de laatste keer dat de delegaties op een passagiersluchthaven landden. Vorig jaar was de top in Washington en werd een militair vliegveld gebruikt. Van de Litouwse collega’s werd veel praktische informatie opgedaan. Eén groot verschil: Vilnius ging rond de top een paar weken dicht, Schiphol bleef open voor reizigers.

En dat had gevolgen voor het vliegverkeer. De Polderbaan (bestemd voor de regeringstoestellen) en de Buitenveldert (vanwege groot onderhoud) konden tijdens de top niet worden gebruikt. Het reguliere vliegverkeer moest daarom tijdelijk met zo’n 10% worden verminderd. Door een aanpassing van de vluchtschema’s werd ruimte gemaakt voor de extra vluchten door de NAVO-top.

Niks werd op Schiphol aan het toeval overgelaten. Eind mei werd het hele proces van begin tot eind proefgedraaid en gefinetuned. Een speciaal toestel van de NAVO had de rol van regeringstoestel. Diverse Schiphol-medewerkers waren de stand-ins voor de regeringsleiders, staatshoofden en delegatieleden.

Het proces op Schiphol was voor elke delegatie hetzelfde. Landen op de Zwanenburgbaan, waar de regeringsleider en/of staatshoofd onder enig ceremonieel uitstapte. Het toestel werd vervolgens naar de Polderbaan gesleept waar de rest van de delegatie uitstapte en de toestellen werden geparkeerd. Die stonden zo opgesteld dat, als het nodig was, een staatshoofd of regeringsleider voortijdig kon vertrekken. De Polderbaan was extra beveiligd. Er was ruim 4 kilometer extra hek geplaatst om het gebied af te zetten. De spottersplek bij de Polderbaan en de omliggende wegen en fietspaden waren tijdelijk afgesloten.

Omdat in de terminal de reizigersstroom gewoon doorging, werden de delegatieleden met een bus naar een speciale NAVO-terminal gebracht. Deze was ingericht in de EXPO Greater Amsterdam. Hier was de paspoortcontrole, bagagehal en douane. In de ‘Aankomsthal’ werden ze opgewacht door hun ambassades, die ze naar hun verblijf bracht.

Bij zo’n enorme operatie als de NAVO-top zijn op Schiphol veel partijen betrokken. Naast de luchthaven zelf, ook de Koninklijke Marechaussee, Douane, Defensie, de gemeente Haarlemmermeer en uiteraard het ministerie van Buitenlandse Zaken. Dat vraagt veel overleg en samenwerking, in de voorbereiding en op de dagen van de top zelf. Want als de hele wereld meekijkt, moet het proces wel tot in de kleinste details soepel verlopen.

Zien wat er voor en tijdens de NAVO-top op Schiphol gebeurde?